Στην Ελλάδα η νομιμοποίηση ακινήτων αποτελεί ένα διαχρονικό ζήτημα. Μέχρι σήμερα έχουν θεσπιστεί πολλοί νόμοι που αφορούν στην αυθαίρετη δόμηση ακινήτων. Σε ισχύ βρίσκεται αυτή τη στιγμή ο νόμος 4495/17 σύμφωνα με τον οποίο οι μεταβιβάσεις ακινήτων είναι πλέον υποχρεωτικό να συνοδεύονται από βεβαίωση μηχανικού στην οποία ο μηχανικός οφείλει να αναφέρει πως στο συγκεκριμένο ακίνητο ή στην αυτοτελή ιδιοκτησία δεν έχει δομηθεί ή δεν έχει εγκατασταθεί αυθαίρετη αλλαγή χρήσης ή έχει βεβαιωθεί ότι η αυθαιρεσία έχει τακτοποιηθεί στο παρελθόν.

Επιπλέον βάση του πολεοδομικού νόμου 4495/17 δεν επιτρέπεται η μεταβίβαση ή πώληση ακινήτου στα οποία υπάρχουν αυθαίρετες κατασκευές ή χρήσεις καθώς και εκμίσθωση καταστημάτων ή επιχειρήσεων που απαιτούν άδεια λειτουργίας.

Γεγονός το οποίο δίνει τη δυνατότητα καταβολής αρκετά μικρότερου προστίμου θα έδινε σε περίπτωση που γινόταν κάποιος πολεοδομικός έλεγχος.

Έκδοση βεβαιώσεων για αγοραπωλησίες και εκμισθώσεις

Η τακτοποίηση αυθαιρέτων είναι μια νόμιμη διαδικασία για τη δήλωση των αυθαίρετων χρήσεων. Ο μηχανικός που αναλαμβάνει το έργο καλείται να καταγράψει τις αυθαίρετες κατασκευές και παραβάσεις που έχουν πραγματοποιηθεί σε κάποια ιδιοκτησία. Να σημειωθεί ότι στο νόμο 4495/17 δεν μπορούν να υπαχθούν αυθαιρεσίες που έχουν πραγματοποιηθεί μετά τις 28/07/2011.

Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας και την καταβολή ολόκληρου του προστίμου που έχει υπολογιστεί, η όλη κατασκευή θεωρείται τακτοποιημένη (εξαίρεση από κατεδάφιση) και δεν υπάρχει καμία υποχρέωση καταβολής μελλοντικών προστίμων, γεγονός το οποίο δίνει τη δυνατότητα καταβολής αρκετά μικρότερου προστίμου από ότι θα έδινε κάποιος σε περίπτωση που γινόταν ένας πολεοδομικός έλεγχος.

Πέντε χρόνια παράταση για τη νομιμοποίηση ακινήτων

Η δυνατότητα ρύθμισης παράνομων κατασκευών και χρήσεων έχει πάρει παράταση έως το τέλος του 2025. Στη συγκεκριμένη ρύθμιση δεν περιλαμβάνονται κατασκευές χωρίς άδεια η πολύ μεγάλης κλίμακας αυθαιρεσίες. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το πρόστιμο νομιμοποίησης θα είναι προσαυξημένο κατά 20% το 2020 και θα συνεχίζει να αυξάνεται κατά 5% ετησίως έως και το 2025 όταν και θα φτάσει τελικά στα επίπεδα του 40%.

Σύμφωνα με την κυβέρνηση, στη συνέχεια θα κλείσει πλήρως ο κύκλος ρυθμίσεων και τακτοποιήσεων αυθαίρετων κατασκευών.

Δικαιολογητικά, παράβολα και κόστος για νομιμοποίηση ακινήτων

Τα δικαιολογητικά που απαιτούνται εξαρτώνται από το είδος της κατασκευής και την κατηγορία της παράβασης, καθώς επίσης και από τα χαρακτηριστικά της περιοχής του ακινήτου (τιμή ζώνης).

Όσον αφορά το παράβολο που καταβάλλεται υπέρ του ελληνικού δημοσίου, όπως ορίζεται στον πολεοδομικό νόμο του 2017, ανέρχεται στο ποσό των:

  • 250 ευρώ για κατασκευές έως 100τ.μ.
  • 500 ευρώ για κατασκευές από 100τ.μ. έως 500τ.μ.
  • 1.000 ευρώ για κατασκευές από 500τ.μ. έως 2000τ.μ.
  • 4.000 ευρώ για κατασκευές από 2.οοτ.μ. έως 5.000τ.μ.
  • 10.000 ευρώ για κατασκευές άνω των 5.000τ.μ.

Ενδεχόμενοι κίνδυνοι από τη νομιμοποίηση ακινήτων

Η διαδικασία νομιμοποίησης ακινήτου δεν είναι υποχρεωτική, χωρίς αυτό να σημαίνει πως είναι απίθανο να υπάρξουν κυρώσεις σε περίπτωση που κάποιο ακίνητο είναι αυθαίρετο. Είναι αποκλειστικά στην ευχέρεια της πολεοδομίας και των υπόλοιπων αρμόδιων υπηρεσιών η πραγματοποίηση ελέγχων προκειμένου να διαπιστωθεί εάν κάποια ιδιοκτησία είναι αυθαίρετη ή όχι.

Είναι επίσης δική τους αρμοδιότητα και ευθύνη η απόφαση για την επιβολή προστίμου και το ύψος αυτού. Σε κάθε περίπτωση τα πρόστιμα που επιβάλλονται είναι πολλαπλάσια του ειδικού προστίμου τακτοποίηση, το οποίο και προβλέπεται σε περιπτώσεις αυτού του είδους.